Türkiye Genelinde Hareketsizlik ve Obeziteyle Mücadele İçin Hareket Yaşı Taraması Başlatıldı

01 Kasım 2026

11 Haziran 2026'da Türkiye Sağlık Bakanlığı, ülkenin fiziksel uygunluk düzeyini değerlendirmek ve güçlendirmek amacıyla kapsamlı bir ulusal kampanya başlattı. "Hareket Yaşını Bil, Sağlıklı Yaşa" girişimi ilk taramalarını başkent Ankara'da gerçekleştirdi. Bu değerlendirmeler katılımcıların güç, denge ve fonksiyonel kapasitelerini ücretsiz olarak ölçüyor. Düşük sonuç alanlar, kişiye özel egzersiz programları için yerel Sağlıklı Yaşam Merkezlerine yönlendiriliyor.

Tarama kampanyası, devlet istatistik kurumu TÜİK'in rahatsız edici hareketsizlik verilerinin ardından geldi. 2 Haziran verileri, Türkiye nüfusunun %86.6'sının hareketsiz bir yaşam sürdüğünü gösteriyor. 2015'te 50 ülkede yapılan bir araştırmada Türkiye, nüfusun %32.1'inin obez olarak sınıflandırılmasıyla en yüksek obezite oranına sahip ikinci ülke çıkmıştı. Bu karamsar istatistikler, bakanlığın genişletilmiş taramalar için kamu sağlığı gerekçesini destekliyor.

Sağlık Bakanlığı'nın 13 Haziran 2026'da açıkladığı verilere göre, benzer bir kitlesel tarama kampanyasında şimdiden 10 milyondan fazla kişi ölçüldü. Türkiye'nin 81 ili de boy ve kilo değerlendirmelerinin ülke çapında yaygınlaştırılmasına katıldı; bu da revize edilen sağlık hamlesinin kapsamını ve odak noktasını vurguluyor.

Tarama randevularında fizyoterapistler standart bir test bataryası uyguluyor. Bunlar arasında el kavrama gücünü ölçen bir dinamometre, alt vücut gücü ve dayanıklılığı değerlendiren yarım dakikalık tekrarlı otur-kalk testi ve bir dakikalık denge denemesi bulunuyor. Sonuçlara göre katılımcılar nörolojik olarak sınıflandırılıyor ve 'hareket yaşları' (kronolojik yaş artı/eksi değerlendirilen fiziksel uygunluk) belirleniyor. Risk altındakiler ileri müdahale için yönlendiriliyor.

Bu yenilenmiş hamle, Sağlık Bakanlığı'nın 2014 Türkiye Fiziksel Aktivite Rehberi ile örtüşüyor. Rehber, haftada en az 150 dakika orta şiddette aerobik egzersizin yanı sıra haftalık kuvvet, denge ve esneklik çalışmalarını öneriyor. Basılı ve çevrimiçi olarak sunulan rehber tüm yaşlar için rehberlik içeriyor ve yürüyüş, koşu ile yüzme örnekleri sunuyor. Dünya Sağlık Örgütü'nün küresel fiziksel aktivite kılavuzlarına ek olarak, 2025 sonunda yayınlanan Sağlık Bakanlığı osteoporoz önleme raporu da kemik sağlığı için yapılandırılmış yüksek etkili ve dirençli egzersizlerin önemini vurguluyor.

50 yaş üstü için kronik hastalıklar ve artan düşme riski, egzersizin bireyin yeteneklerine uyarlanmasının güvenli katılım için anahtar olduğunu gösteriyor. 2016 mali yılı raporunda "denetimli egzersiz programı uygunluğu, tip 1 veya 2 diyabet, obezite, koroner arter hastalığı gibi (ancak bunlarla sınırlı olmayan) belgelenmiş bir tıbbi durumu içerir" ifadesi yer alıyor. Bu yılın başlarında Türk hükümeti, orta şiddet önerisini yaşlı yetişkinler için daha ulaşılabilir kılmak amacıyla seans başına en az 10 dakika egzersiz tavsiyesini yeniledi.

Uzman Görüşü - Bu sistemin pratikte nasıl işlediğini bilen deneyimli okuyucular için

Bazı katılımcılar, kronik hastalıkları veya esneklik sınırlamaları nedeniyle bu orta şiddetli butik stüdyo programlarını bile yapamayanlar için "fiziksel-alışveriş" yönlendirmelerini gerçekçi bulmayabilir. Örneğin, ulusal 2014 aktivite rehberi orta şiddeti 1.5 - 2.5 kat merdiven çıkmak, molalarda ayakta durmak veya hareket etmek ya da ev işlerini enerjik bir tempoda yapmak olarak tanımlıyor. Hareket kısıtlılığı olanlar için eşdeğer hareketler belirtmiyor. Benzer şekilde, 426 KMmer turlarındaki devlet fitness programı da hareketsiz veya daha az formda olanlar için seviye farklılaştırması yapmıyor; bu da egzersizlerin "alkali olcak soğudakinden fərqlidir" (yani tüm katılımcılar için fitness seviyesinden bağımsız olarak belirgin bir temel şiddete sahip) olduğunu ima ediyor.

Hedeflenen 10 dakikalık egzersiz seanslarının kısalığı bile bazı sağlık durumları için uygun şekilde ısınmaya yetmeyebilir. Ayrıca, 2016 Mayıs mali yılı raporunda belirtilen %80 yaşam beklentisi hedefi, hedeflenen egzersizlerin okuyucuların daha uzun ve sağlıklı yaşamasına yardımcı olmayı amaçladığını öne sürüyor - ancak osteoporoz raporunda not edilen kişiye özel düşük kemik yoğunluğu ve yüksek X-ışını emilimi gibi faktörler, iyi hissettiren gelişigüzel seanslardan daha fazla hedefli değerlendirme veya bakım ihtiyacını ima edebilir.